ژنژیویت Gingivitis

ژنژیویت (Gingivitis) یا التهاب لثه به حالتی گفته می‌شود که پلاک‌های دندانی در خط لثه تجمع پیدا می‌کند و باعث تحریک لثه و حساس شدن آن می‌شود که گاهی خونریزی هم پیدا می‌کند.

اگر این پلاک‌ها را هر روز با مسواک یا نخ دندان پاک نکنید به مرور سفت‌تر شده و ماده‌ای غیرقابل برداشت به نام جرم (رسوب دندانی) ایجاد می‌کند. در صورتی که پلاک و جرم به زیر خط لثه گسترش پیدا کند، بیماری مزمن خواهد شد.

با تحریک مزمن باکتریایی، بافت لثه به تدریج از دندان‌ها جدا می‌شود و حفره‌هایی ایجاد می‌شود که در آنجا چرک تجمع پیدا می‌کند. با گسترش پلاک و جرم و تداوم تحریک بافت لثه، فرایند جدا شدن لثه‌ها از دندان‌هایتان بیش از پیش ادامه پیدا می‌کند. به این حالت پریودونتیت یا پیوره می‌گویند.

التهاب، خونریزی و قرمز شدن لثه ها از علائم بیماری ژنژیویت (التهاب لثه ها) است که از علت های مختلفی بوجود می آید و این بیماری لثه می تواند همراه با درد یا بدون درد باشد که اغلب مواقع، بیماری التهاب لثه نتیجه تشکیل پلاک در دندان ها دور خط لثه است.

بیماری لثه، علت عمده افتادن دندان های دائمی است و باکتری لایه محافظتی ایجاد می کند که به بافت لثه آسیب می رساند، سپس بدن به زخم و التهاب ایجاد شده واکنش نشان می دهد.
هر چه مدت التهاب لثه ها بیشتر باشد، احتمال بروز بیماری های گوناگون از جمله حساسیت و بیماری های قلبی و… بیشتر است.
۸۰ درصد بزرگسالان تا حدی دچار این التهاب هستند در حالی که تنها ۱۰درصد آنان، متوجه این بیماری می شوند. زیرا علایم آن به طور طبیعی در اواخر میانسالی آشکار می شود.
دلایل مختلفی را برای خون ریزی از لثه وجود دارد از جمله، رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان، برنامه غذایی نامناسب، مصرف سیگار، استرس، سابقه خانوادگی بیماری، نظم دندان ها (در افرادی که دندان هایشان صاف نیست و یا عادت به دندان قروچه دارند، فشار وارده به دندان، به بافت لثه و استخوان فک آسیب می رساند) و مصرف برخی داروها که مانع جریان بزاق می شود و  نیز استفاده مشترک از وسایل شخصی و حاملگی از دیگر علل بروز این مسئله هستند.
جرم دندان چیست؟
تجمع موادغذایی مصرف شده و یا مواد معدنی موجود در بزاق دهان بر روی دندان‌ها موجب ایجاد لایه‌ای بر روی دندان ها می‌شود که اصطلاحا به آن پلاک دندان گفته می‌شود.۱۰ دقیقه بعد از مسواک زدن، پلاک بر روی دندان تجمع پیدا می‌کند، زیرا موادمعدنی موجود در بزاق نیز موجب تشکیل پلاک دندان می‌شوند.اگر قبل از خواب مسواک بزنیم و در فاصله بین مسواک زدن و خواب، چیزی نخوریم، صبح روز بعد اگر با زبان سطح دندان ها را لمس کنیم زبری خاصی احساس می‌کنیم که این زبری، همان پلاک دندان است.پلاک دندان به راحتی با مسواک زدن پاک می‌شود. به همین علت دندانپزشکان توصیه می‌کنند که دفعات مسواک زدن افزایش یابد تا پلاک های ایجاد شده به سرعت حذف شوند.
در صورت عدم حذف پلاک دندان در طولانی مدت، ساختار پلاک تغییر کرده و سفت و سخت می‌شود که در این صورت به آن جرم دندان گفته می‌شود.تشکیل جرم به مرور زمان موجب التهاب لثه خواهد شد که بیماری لثه و التهاب آن در زمانی که جرم تشکیل نشده و هنوز به صورت پلاک دندانی باقی مانده است را ژنژیویت می‌گویند که همان التهاب لثه است.تشکیل کامل جرم موجب تخریب لثه و بافت های نگهدارنده دندان (استخوان فک) می‌شود و به مرور زمان لثه سالم را به یک لثه بیمار، پرخون و ملتهب تبدیل می‌کند که همین مساله موجب افزایش عمق شیار لثه خواهد شد.
برای رفع حساسیت به وجود آمده بعد از جرم گیری، باید از خمیر دندان‌های مخصوص رفع حساسیت و دهان شویه‌های خاص با تجویز دندانپزشک استفاده کرد .همین مساله موجب تخریب استخوانی در محل تجمع جرم می‌شود که در نهایت موجب لق شدن دندان ها خواهد شد که به این بیماری «پریودونتیت» گفته می‌شود. شایع‌ترین اتفاق در این بیماری تخریب استخوان و از بین رفتن دندان ها خواهد بود.از بین رفتن بیش از حد استخوان و عدم امکان جایگزینی دندان ها توسط ایمپلنت، یکی از بدترین اتفاق های ممکن در اثر این بیماری است.
توجیه عامه مردم مبنی بر مضر بودن جرم گیری این است که بعد از جرم گیری دندان ها پوسیده شده، لثه از بین رفته و یا دندان ها به شدت حساس و لق می‌شوند و به همین علت از انجام جرم گیری خودداری می‌کنند که همین مساله باعث می‌شود که دندان های خود را خیلی زود از دست بدهند.پوسیدگی که افراد بعد از جرم گیری آن را مشاهده می کنند، در واقع قبل از جرم گیری نیز وجود داشته، اما به علت اینکه در زیر جرم مخفی بوده افراد نمی‌توانستند آن را مشاهده کنند و مشاهده این پوسیدگی بعد از جرم گیری موجب خواهد شد که افراد به غلط تصور کنند این پوسیدگی ها در اثر جرمگیری به وجود آمده است.داشتن دندان های پوسیده بهتر از داشتن لثه‌های پرجرم است. پوسیدگی یک دندان در نهایت موجب خواهد شد که فرد دندان پوسیده را بکشد، اما عدم جرمگیری در دراز مدت علاوه بر تحلیل شدید استخوان لثه، موجب بی دندان شدن افراد شده و موجب می‌شود به علت تحلیل استخوان و لثه حتی دندان های سالم افراد نیز کشیده شود.التهاب لثه عامل ایجاد بوی بد دهان و بسیاری مشکلات دیگر است که با انجام جرمگیری از بین خواهد رفت.برای رفع حساسیت به وجود آمده بعد از جرم گیری، باید از خمیر دندان‌های مخصوص رفع حساسیت و دهان شویه‌های خاص با تجویز دندانپزشک استفاده کرد.
درمان ژنژیویت :

۱. سیگار نكشید.

۲. انجام‌ جراحی‌ برای‌ برداشتن‌ بافت‌ عفونی‌ شده‌ لثه‌ در صورتی‌ كه‌ سایر اقدامات‌ درمانی‌ با شكست‌ مواجه‌ شوند.

۳. برای‌ پاك‌ كردن‌ و درمان‌ پوسیدگی‌ دندان‌ مراجعات‌ منظمی‌ به‌ دندانپزشك‌ داشته‌ باشید.

۴. از خمیر دندان‌ فلوئوردار استفاده‌ كنید.

۵. روزانه‌ حداقل‌ یك‌ بار از نخ‌ دندان‌ موم‌دار یا بدون‌ موم‌ استفاده‌ كنید. قسمت‌ اعظم‌ نخ‌ دندان‌ را دور انگشت‌ وسط‌ هر دو دست‌ بپیچانید و با انگشت‌ سبابه‌ نخ‌ دندان‌ را به‌ ملایمت‌ بین‌ دندان‌ها بلغزانید. سپس‌ بین‌ دندان‌ها را با عقب‌ و جلو بردن‌ نخ‌ دندان‌ در نزدیكی‌ لثه‌ با ملایمت‌ تمیز كنید. تمام‌ دندان‌ها پایین‌ بین‌شان‌ را تمیز كنید. سپس‌ نخ‌ دندان‌ را شل‌ كرده‌ و آن‌ را روی‌ شست‌ هر دو دست‌ قرار دهید. در این‌ حالت‌ تمام‌ دندان‌های‌ بالا بین‌شان‌ را تمیز كنید و برای‌ هدایت‌ آن‌ از شست‌ دست‌ها استفاده‌ نمایید.

۶. دندان‌های‌ خود را خوب‌ مسواك‌ بزنید. روزانه‌ با یك‌ مسواك‌ نرم‌ پلاك‌های‌ چسبانك‌ را از دندان‌های‌ خود بزدایید. برای‌ مسواك‌ زدن‌، مسواك‌ را در مرز لثه‌ و دندان‌ قرارداده‌، آن‌ را با ملایمت‌ بچرخانید به‌ نحوی‌ كه‌ پرزهای‌ مسواك‌ نهایتاً دوباره‌ به‌ سمت‌ لثه‌ قرار گیرند. قسمت‌های‌ مختلف‌ را به‌تدریج‌ به‌ این‌ نحو مسواك‌ كنید. توجه‌ داشته‌ باشید كه‌ احتمال‌ آسیب‌ به‌ دندان‌ها و لثه‌ها با مسواك‌ نرم‌ كمتر از مسواك‌ سفت‌ است‌.

رژیم غذایی در ژنژیویت :

رژیم‌ خاصی‌ توصیه‌ نمی‌شود. از خوردن‌ شیرینی‌، نوشیدنی‌های‌ شیرین‌، یا عصرانه‌ شیرین‌ خودداری‌ كنید. شكر باعث‌ تولید اسید می‌شود كه‌ این‌ اسید به‌ دندان‌ها حمله‌ می‌كند و موجب‌ تخریب‌ آنها می‌شود. توجه‌ داشته‌ باشید كه‌ بهترین‌ دسرها، میوه‌ها و پنیر هستند و نه‌ بستنی‌ یا سایر دسرهای‌ شیرین‌.